Bölüm 7. Türkçe Desteği

7.1. Konsolda Türkçe Desteği

250789 nolu hata yüzünden kurulum tamamlanıp konsola düştüğünüzde Türkçe karakterlerin gorüntülenmesinde sorunlar yaşanıyor. Bu sorunlar makineyi yeniden başlattığınız ilk anda yok olacaktır. Yeniden başlatmak yerine şu komutu kullanabilirsiniz:

/etc/init.d/console-screen.sh restart

Yinede, daha sonra herhangi bir şekilde yerel ayarları ve klavye ayarlarına ihtiyaç duyarsanız aşağıdaki yönergeleri takip ediniz.

dpkg-reconfigure locales

Şekil 7.1.

tr_TR.UTF.8 ve tr_TR ISO-8859-9 yerellerinin her ikisini de işaretleyip devam edelim.

Ön tanımlı olarak kullanılmasını istediğimiz yereli belirtiyoruz. tr_TR.UTF-8'i seçmek biraz daha makul olabilir.(bu seçenek ile bazı programlarda türkçe uyumsuzluk problemleri ile karşılaşırsanız bu ayarı tr_TR olarak yeniden yapılandırabilirsiniz. Zira şu an için bazı programlarda uyumsuzluk problemi mevcut olabilir.)

Şekil 7.2.

[Not]Not

İhtiyaç duyduğunuz anda, Ctrl+Alt+8 ile sisteminizi UTF-8 kipine geçebilir veya. Ctrl+Alt+9 ile sisteminizi ISO-8859-9 kipine geçiş yapabilirsiniz.

Sırada klavye düzenimizin yapılandırılması var.

dpkg-reconfigure console-data komutu ile klavye düzenimizi yeniden yapılandıracağımızı belirtiyoruz. Klavyeniz de tuşlar normal şekilde çalışıyor ve türkçe karekterlerde de sorununuz yoksa bu ayarı geçebilirsiniz. Zira kurulum esnasında klavye düzenimizi belirtmiştik

Şekil 7.3.

Klavye düzenini mimari listesinden seç deyip devam ediyoruz

Şekil 7.4.

Kullandığımız klavye düzenini belirtiyoruz

Şekil 7.5.

Ardından klavyemizdeki tuşların fiziksel yerleşiminin bilinebilmesi açısından tuş düzeninimiz sorulacak. Bu kısımda da uygun seçimi (Turkish) yapıp devam ediyoruz.

Şekil 7.6.

Seçtiğimiz klavye düzenine göre, yeni bir tercih ekranı geliyor. Şayet daha önceki ayarlarda tr_TR ISO-8859-9 kipini seçmiş isek bu kısımda Q Layout with Unicode seçmemiz, tr_TR.UTF-8 seçmiş isek Q Layout seçmemiz daha uygun olacaktır.

Şekil 7.7.

Buraya kadarki ayarlar ile konsoldaki türkçe problemlerimizi halletmiş olmamız gerekiyor. Konsolda klavyemizi kontrol edip, sorun yoksa devam ediyoruz. Sorun varsa ayarlarımızı yukarıdaki komutlar ile tekrar yapılandırmayı deneyin.

[Not]Not
console-data programının yeni versiyonuna sahipseniz ve yerel olarak tr_TR.UTF-8 'i ayarlamış bile olsanız klavye düzeni olarak Q Layout with Unicode seçmenize gerek kalmayacak. Bu seçenek şu an için geriye dönük uyumluluk için tutulmakta olup daha sonra tamamen kaldırılacaktır.

7.2. Masaüstü Ortamlarında (Kde,Gnome,Xfce vb.) Türkçe Desteği

7.2.1. KDE Türkçe Desteği

  • Türkçe yerellerinin sisteminizde düzgün şekilde ayarlanmış olmasına dikkat ediniz.
  • kde-i18n-tr paketi kurulu değilse kurun.
  • Ayrıca MS TTF'larında sisteminizde bulunmasında fayda var. Türkçe problemi yaşamamanız için Türkçe desteğine sahip bir font seçmeniz önemli.

Bütün bu yapılandırmalardan sonra;

Klavye Ayarı :

KDE Kontrol Merkezi -> Bölgesel & Erişilebilirlik -> Klavye Düzeni

kısmından klavye ayarlarınızı yapılandırabilirsiniz. Önerilen klavye modeli; Generic 105 key PC (pc105)

Dil Ayarları :

KDE Kontrol Merkezi -> Bölgesel & Erişilebilirlik -> Ülke/Bölge ve Dil

kısmından Türkçe olarak yapılandırılmış olmalı.

Font Seçimi :

KDE Kontrol Merkezi -> Görünüm ve Temalar -> Yazı Tipi

kısmından isterseniz Tüm Yazı Tiplerini Ayarla deyip seçtiğiniz yazı tipinin menüde yer alan tüm seçimliliklere uygulanmasını sağlayabilirsiniz. Sisteminize true type fontları yüklemiş iseniz burada yüklemiş olduğunuz fontları görebileceksiniz.

7.2.2. GNOME Türkçe Desteği

  • Türkçe yerellerinin sisteminizde düzgün şekilde ayarlanmış olmasına dikkat ediniz.
  • Ayrıca MS TTF'larında sisteminizde bulunmasında fayda var. Türkçe problemi yaşamamanız için Türkçe desteğine sahip bir font seçmeniz önemli.

Bütün bu yapılandırmalardan sonra;

Klavye Ayarı:

Uygulamalar -> Masaüstü Tercihleri -> Klavye

kısmından klavye ayarlarınızı yapılandırabilirsiniz. Generic 105 key PC (pc105)

Font Seçimi :

Uygulamalar -> Masaüstü Tercihleri -> Yazı Tipi

kısmından kullanmak istediğiniz yazı tipini belirtebilirsiniz. Sisteminize true type fontları yüklemiş iseniz burada yüklemiş olduğunuz fontları görebileceksiniz.

7.2.3. XFCE Türkçe Desteği

  • Türkçe yerellerinin sisteminizde düzgün şekilde ayarlanmış olmasına dikkat ediniz.
  • Ayrıca MS TTF'larında sisteminizde bulunmasında fayda var. Türkçe problemi yaşamamanız için Türkçe desteğine sahip bir font seçmeniz önemli.

Bütün bu yapılandırmalardan sonra;

Sisteminizde KDE ve/veya GNOME'da yüklü ise Klavye ve Dil Ayarlarını yine XFCE Ayarlar menüsü içerisinden erişebileceğiniz KDE veya GNOME'un Ayar Yöneticilerinden yukarıdaki şekillerde yapabilirsiniz

XFCE Dil ve klavye ayarları için Xfree86 yapılandırma dosyasına bakar. Dile ve klavye ayarlarında problem olursa; dpkg-reconfigure xserver-xfree86 ile X sunucusunu yeniden yapılandırabilirsiniz.

Font Seçimi :

Ayarlar -> Xfce4 Ayar Yöneticisi -> Kullanıcı Arayüzü -> Yazı Tipi

kısmından kullanmak istediğiniz yazı tipini belirtebilirsiniz. Sisteminize true type fontları yüklemiş iseniz burada yüklemiş olduğunuz fontları görebileceksiniz.

Halen klavye ayarlarında problem varsa, dpkg-reconfigure xserver-xfree86 komutu ile X sunucunuzu yeniden yapılandırın ve klavye ayarları ile ilgili bölümü dikkatlice düzenleyin.

[Not]Not

XFCE 4 Tükçe çevirilerinin tamamlanmamış kısımları İngilizce olarak karşınıza çıkacaktır. XFCE'nin çeviri durumuna buradan bakabilirsiniz.

7.3. Microsoft True Type Fontların Kurulması

msttcorefonts Microsoft True Type Fontlarının en temellerinin indirilip sisteminize kolayca kurulmasını sağlayan bir pakettir.

Bu paket ile sisteminize yüklenecek olan fontların listesi şu şekildedir.

Andale Mono
Arial Black
Arial (Bold, Italic, Bold Italic)
Comic Sans MS (Bold)
Courier New (Bold, Italic, Bold Italic)
Georgia (Bold, Italic, Bold Italic)
Impact
Times New Roman (Bold, Italic, Bold Italic)
Trebuchet (Bold, Italic, Bold Italic)
Verdana (Bold, Italic, Bold Italic)
Webdings

msttcorefonts paketi Debian depolarının contrib bölümünde yer alır. Dolayısıyla /etc/apt/sources.list dosyanızdaki ilgili Debian kaynağında contrib bölümüde yer alıyor olmalı.

Buna göre, /etc/apt/sources.list dosyanızda, deb http://ftp.tr.debian.org/debian/ testing main contrib

şeklindeki ifadenin olmasına dikkat ediniz. Daha sonra apt-get update ile yeni indexinizi oluşturduktan sonra apt-get install msttcorefonts ile sisteminize msttcorefonts ve ona bağımlı olan paketler kurulacak. Ardında da msttcorefonts paketi MS True Type Font ların gerekli yerlerden indirip, sisteme düzgünce kurulması işlemini yürütecek. Bu işlem Internet bağlantı hızınıza bağlı olarak birkaç dakika sürebilir.

İşlem tamamlandığında, All done. no errors ve All fonts donwloaded and installed şeklinde işlemin başarıyla tamamlandığını ifade eden mesajlar almanız gerekir. Bu işlemden sonra fontları görebilmeniz için mevcut oturumunuzu kapatıp, yeniden oturum açmanız gerekir.

[Not]Not

apt-get install msttcorefonts ile msttcorefonts paketini kurmaya çalıştığınızda;

Package msttcorefonts is not available, but is referred to by another package. This may mean that the package is missing, has been obsoleted, or is only available from another source. şeklinde bir mesaj alıyorsanız /etc/apt/sources.list dosyanızdaki ilgili apt kaynağında contrib bölümünün yer alıp almadığını kontrol ediniz.

7.4. Diğer Fontların Yüklenmesi

Aşağıdaki fontları kullanan programlarda yazı boyutlarının ufak çıkmasını önlemek için bu fontların 100dpi ve 75dpi olanlarının sisteminizde bulunmasında yarar var. Dilerseniz sadece 100dpi olanlarını da kurabilirsiniz.

apt-get install xfonts-100dpi xfonts-100dpi-transcoded xfonts-75dpi xfonts-75dpi-transcoded xfonts-base-transcoded

7.5. Türkçe Yapılandırmanın Kullanıcı Düzeyinde Yapılması

Türkçeleştirme işleminin sistem genelinde değilde, kullanıcı düzeyinde yapılabilmesini istiyorsanız, language-env paketini kullanmalısınız. Detaylar için paketini language-env kurup daha sonra mutlaka /usr/share/language-env/README.tr dosyasını okumanızı öneririm.

[Not]Not

Xterm, rxvt gibi klasik programlara Türkçe desteği kazandırabilmek için language-env paketinin ön tanımlı seçeneklerle yani Genisletilmiş ayarları hayır şeklinde bırakarak kurulmasını sağlayınız.